تخمين يک شاه سفر کرده و اروپا ديده!

دوستعلي معير الملک که در سفر ناصر الدين شاه به قم همراه او بود، در مورد تخمين اندازه درياچه حوض سلطان، توسط شاه قاجار مي‌نويسد:

«درباره تعيين محيط درياچه گفتگو شد و هر کسي حدسي زد. يکي گفت ۱۲ فرسنگ و ديگري هفده، سرانجام شاه يک بار ديگر، نظري به درياچه افکنده و گفت، چون دامنه آب تا صحراي مسيله کشيده مي‌شود، بايد دورش بيشتر باشد و بهتر است که ۲۴ فرسنگ نوشته شود. آنگاه سخن از گودي درياچه به ميان آمد. اکبرخان سيف‌السلطان، نايب ناظر برادر مجد الدوله که در پيشگاه شاه، مانند برادر جسور بود گفت: اين کار نيز چندان اشکالي ندارد، همان گونه که محيط را تعيين فرموديد، عمق را نيز معلوم فرماييد.»
شاه از بذله‌گويي او خوشش آمد و به قهقهه خنديد و در حالي که از گوشه چشم در نايب ناظر مي‌نگريست، گفت: «عمق را نيز تا بيست ذرع بنويسيد.»

جهانگير ميرزا، عموي ناصرالدين شاه، نيز در مورد تعداد شاخ‌هاي موجود در مناره آرامگاه شمس تبريزي مي‌نويسد: «در خارج شهر خوي، آباداني و محله‌اي است. در اين محله، دو منار است، در جنب همديگر که بسيار قديم ساخته شده و هر دو منار از کله قوچ شکاري است که به دور منار، عوض آجر گذاشته‌اند و شاخ قوچ‌ها را به ترکيب مستحسن به دور منار ترتيب داده‌اند، مترجم منارها را ديده، در حال تحرير که قدري از منارها تخريب شده، تخمينا پانزده‌هزار کله قوچ شکاري در آن منارها کار شده است.»

 

اين دو نمونه از تخمين يک شاه سفر کرده و اروپا ديده و يک روشنفکر اهل کتاب هم‌عصرش است. تخمين هر دو غيرعلمي، بر پايه حدس و گمان خام و بدون هيچ مبناي منطقي و يا رياضي است.

ناصرالدين شاه که از کنار درياچه رد شده بود، مي‌توانست طول درياچه را بر حسب زمان عبور از کنار آن، حدس بزند و به تقريب مساحت اين درياچه را ۲۴۰ کيلومتر مربع است، پيدا کند. براي عمق آن مي‌توانست، نيز با در نظر گرفتن شيب زمين و يا نزديک‌ترين ارتفاعات به درياچه، تخمين خود را دقيق‌تر کند. اعداد به دست‌آمده هر چند هم که با اعداد واقعي اختلاف مي‌داشتند، دست‌کم برپايه منطقي و رياضي بودند.

جهانگير ميرزا نيز مي توانست هر منار را به دو نيم‌استوانه تقسيم کرده و با احتساب رديف شاخ‌ها در هر نيم‌استوانه و دو برابر کردن آنها به تقريب بسيار نزديک تعداد شاخ‌ قوچ‌ها را پيدا کند که در حدود هشتصد عدد است. هر دو مي‌توانستند حدس خام و عاميانه خود را با به‌کارگيري محسابه رياضي، هر چند هم ابتدايي به حدسي تقريبي نزديک‌تر کنند

اين کتاب حاوي ۶۷ فصل کوتاه است. در هر فصل مسئله‌اي طرح مي‌شود که در نگاه اول پاسخ به آن بسيار دشوار به نظر مي‌رسد، مثلا:

 

·         اگر راه‌پله‌اي تا ماه ساخته مي‌شد، چقدر زمان لازم بود تا شما اين راه‌پله را با پاي پياده طي کنيد.

·         همه اطلاعات DNA شما را مي‌توان روي چند سي‌دي کپي کرد؟

·    اگر ما همه مردگان خود را دفن مي‌کرديم و به گورستان‌هاي احترام مي‌گذاشتيم، چقدر طول مي‌کشد که همه جهان را گورستان‌هاي بپوشانند؟

·         چند درصد کل جرم زمين را انسان‌ها تشکيل مي‌دهند؟

مسئله‌ها عجيب و غريب هستند، اما کتاب تلاش مي‌کند به شما نشان بدهد، همين مسئله‌هاي عجيب را با ذهنيتي درست و با استفاده از رياضي مقدماتي مي‌توان حل کرد و پاسخشان را تخمين زد.

و این مقدمه کتاب پرمخاطب چندتالیس؟ است…

منبع نوشتار: سایت یک پزشک

نقدی بر کتاب سرزمین گوجه‌های سبز/ قلم محمد اسعدی

آوریل 24, 2020

در جستجوی کتاب هستید؟

آوریل 24, 2020

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *