چرا همگان باید فلسفه بخوانند؟

چرا باید فلسفه بخوانیم؟

امروزه با گسترش فناوری و تاثبر فراگیر اینترنت، عموم مردم به اصطلاح کم عمق شده‌اند. یعنی چی؟

یعنی مطالب دیگر به صورت عمیق و ماندگار در ذهن انسان نمی‌ماند. هر آنچه را که می‌خواهد در دسترس‌اش است و برای رفع نیاز سریع به آن رجوع میکند و پس از آن همه چیز به فراموشی سپرده می‌شود.

با همه‌ی اینها چند پرسش اساسی هنوز بی‌پاسخ هستند!

  • ما برای چه هدفی به وجود آمدیم؟
  • آیا یگانه هستیم؟

و هزاران آیایی که بدون شک هر یک از ما حتی یکبار در طول عمر خود به آن فکر میکنیم.

پس فلسفه برای چیست؟

امروزه کتاب‌های زیادی در باب فلسفه، فلسفه به زبان ساده، شناخت مفاهیم فلسفه و خلاصه کلی مطالب فلسفی میبینید و میشنوید.

عجیب که خواه ناخواه هم دوستشان داریم. پس چرا فلسفه نخوانیم؟

فهم و درک عمیق فلسفه مسلما که نیازمند کاوش بسیار، مطالعه فراوان و تأمل است. اما حال سوال اساسی این است، از کدام کتاب شروع کنم؟

پیشنهاد ما برای شما در خصوص خواندن فلسفه این است:

  • لازم نیست کتاب‌های قطور دستتان بگیرید و ساعت ها درگیر یک جمله بشوید!
  • خواندن فلسفه باعث تغییر دیدگاه شما و شناخت بهتر خود و جهان اطرافتان میشود.
  • قرار نیست تغییر منفی درونتان رخ دهد. مطمئن باشید خواندن فلسفه بینش شما را عمیق تر و وسیع تر میکند.
  • هر علمی، پایه اش فلسفه است، پس دست‌کم نگیریدش!
  • فلسفه بخوانید تا عمیق شوید!
  • عاشق هر رشته‌ی علمی که باشید، آخرش مجبورید به فلسفه پناه ببرید، پس عجله کنید و پیش بروید.

از چه کتابی باید شروع کنم؟

خب میرسیم به بخش هیجان انگیز.

مسلما که کتاب‌ها بسیار است و در نهایت ما می‌مانیم و سردرگمی میان این همه عنوان!

اما اگر اومدید سراغ مجموعه هیجان انگیز قلمروعلم و می‌خواهید توی این مجموعه فلسفه هم بخوانید پس با ما باشید.

 ما همه با کتاب‌های مفصل و «طولانی‌بر» آشنا هستیم – جاده‌های طولانی و پیچ در پیچ به طرف ایده‌هایی که متن‌های کلاسیکی مانند نقد عقل محض کانت، محاورات افلاطون، و منطق ارسطو ارائه می‌کنند. این‌ها فقط چند نمونۀ اسطوره‌ای و «فاخر» از میان انبوه کتاب‌های فلسفی هستند. اما اگر عملاً وقت (یا شاید تمایل به) خواندن این آثار را نداشته باشیم، چی؟ یا اصلاً اگر لحظه‌ای تند برویم و بگوییم عملاً نیازی به خواندن آن‌ها نداریم چی؟ شاید فقط به بیرون کشیدن و بررسی کردن چند ایدۀ معدود نیاز داشته باشیم. آن وقت چه باید کرد؟ اصلاً بیاییم و بگوییم بخش بیشتر میلیون‌ها صفحه متن فلسفی، اعم از عالی و متوسط و معمولی، اضافی هستند و در آن‌ها فقط تکه‌های نسبتاً کوچکی از بینش وجود دارد، چی؟ گفتن این حرف‌ها ممکن است شرم‌آور به نظر برسد، ولی فلسفه همین‌طور است. می‌توانید هزاران صفحه بخوانید و فقط به یکی دو ایده بربخورید. تازه حتی بعدش هم معلوم می‌شود که آن ایده‌ها غالباً به طرز بدی ارائه شده‌اند – شاید به این علت که فیلسوف تلاش می‌کرده با بینش خودش کنار بیاید، یا به این علت که آن بینش فلسفی در آن زمان نصف و نیمه از کار درآمده.

(برگرفته از کتاب آچار فلسفه)

بله فلسفه همین است! شاید یک ایده، یک نظریه شما را دگرگون کند!

حال به معرفی عناوین به ترتیبی می‌پردازیم که شما هیچی از فلسفه نمی‌دانید و میخواهید تازه شروع کنید و این علم جدید رو بهتر بشناسید.

  1. سنت شکنان
  2. آچار فلسفه
  3. رویای عصر روشنگری
  4. فلسفه در عمل

چرا ابتدا کتاب سنت شکنان؟

این کتاب برخلاف تعداد صفحه‌های کمی که دارد سرشار است از مطالب هیجان انگیز. در بخشی از معرفی کتاب می‌خوانیم:

در قرن هفدهم میلادی، اتفاقی شگفت افتاد، اتفاقی که هم ابعادی بسیار عظیم داشت و هم به شخصی‌ترین نحو رُخ داد. فیلسوفان در دهۀ 1600 میلادی در پی فهم جدیدی از جهان بودند و می‌خواستند راه نویی برای اندیشیدن دربارۀ انسان پیدا کنند. شاید دقیق‌تر این باشد که بگوییم فیلسوفان در پی راه‌های نویی برای اندیشیدن دربارۀ این چیزها بودند. چون همۀ آن‌ها بر سر ماهیت عالم و طبیعت آدمی اتفاق نظر نداشتند. آنان در این مورد که بدن‌ها از چه ساخته شده‌اند و چه چیزی آن‌ها را به حرکت درمی‌آورد، اختلاف نظر داشتند. این فیلسوفان صاحب نظرات مختلفی دربارۀ وجود خدا و ارتباط خدا با جهان بودند، و بر سر این مسئله که معرفت چیست و از کجا می‌آید، بحث می‌کردند. خیلی از این متفکران «جدید» معتقد بودند که انسان‌ها از لحاظ متافیزیکی و اخلاقی، جایگاه خاصی دارند و از قوانینی که بر بقیۀ طبیعت حاکم است، معاف‌اند – ما روح داریم و صاحب اختیار هستیم. عده‌ای دیگر، برعکس، بر این نظر پا می‌فشردند که ما «موجود ویژه‌ای» نیستیم. ذهن و بدن ما هم مثل هر موجود دیگری، جزو طبیعت است. بعضی‌ها حتی تا آنجا پیش رفتند که گفتند ما چیزی جز مادۀ در حال حرکت نیستیم و از این رو، آزادی‌ ما از علل و عوامل تعیین‌کننده‌، بیشتر از آزادی سنگ‌ و چوب نیست.
این گروه متنوع و به شدت اهل بحث و مجادله از فیلسوفان، با وجود همۀ این تفاوت‌ها، در برخی مفروضات اساسی با هم اتفاق نظر داشتند. همۀ آن‌ها اعتقاد داشتند که رویکرد قدیمی و قرون‌وسطایی در فهم جهان، دیگر به درد نمی‌خورد. به عقیدۀ آن‌ها این رویکرد، با آن شکل‌های معنوی و قدرت‌های غیبی و علاقه‌اش به دفاع از اصول عقاید مسیحی و دلبستگی‌ غالباً کورکورانه‌اش به نظریه‌های ارسطو یا افلاطون، دیگر به کار نمی‌آید و مدل‌های فکری مفیدتر و مستقل‌تری باید جای آن‌ها را بگیرد. آن‌ها همداستان بودند که فلسفۀ طبیعی – یعنی آنچه ما امروزه «علم» می‌نامیم – باید براساس چیزهای آشنا و نه گنگ و مبهم، اشیا را توضیح بدهد. از همه مهم‌تر این بود که آن‌ها تأکید می‌کردند فلسفه نه با ملاحظۀ سخنان نویسندگان روزگار باستان یا به جا آوردن مطالبات مراجع دینی، بلکه باید براساس تصورات روشن و متمایز عقلی یا شواهد آشکار تجربی پیش برود.

سنت‌شکنان، کتابی برای عموم، نوجوانان، دانشجویان، دانش‌آموزان و حتی افراد بزرگسالیست که میخواهند بهتر بخوانند.

از خصوصیات مثبت این کتاب میتوان به

  1. کم صفحه بودن و کوتاه بودن مطالب: که این خود دلیلی است که فرار نکنید از خواندن فلسفه.
  2. جدید بودن مطالب و شیوه نگارش. کتاب در سال 2018 منتشر شده است که برنده جوایز بسیار وتحسین‌های زیادی شده است.
  3. نگارش داستانی و متوالی بودن مطالب. خوبی این کتاب این است که شما همچون یک داستان سال به سال و لحظه به لحظه با مهمترین فیلسوفان مدرن، نظریات، و دیدگاه‌هایشان آشنا میشوید.
  4. و در نهایت کامیک و تصویری بودن مطالب. که به فهم بهتر موضوع کمک شایانی می‌کند.

و اما کتاب آچار فلسفه!

کتاب آچار فلسفه که به تازگی از سوی نشر مازیار در سال 1398 به همراه مجموعه آچارها روبرو شد، با استقبال بسیاری از سوی خوانندگان مواجه شد. اما چرا؟

این کتاب به کمک کسانی می‌آید که فقط دنبال خواندن چند نظریه و آشنایی با فلاسفه و دسته‌بندی‌های فلسفه هستند.

اهمیت این کتاب در بیان 100 نظریه و فیلسوفی است که شناخت آنها حائز اهمیت است.

در بخشی از معرفی کتاب می‌خوانیم:

ما همه با کتاب‌های مفصل و «طولانی‌بر» آشنا هستیم – جاده‌های طولانی و پیچ در پیچ به طرف ایده‌هایی که متن‌های کلاسیکی مانند نقد عقل محض کانت، محاورات افلاطون، و منطق ارسطو ارائه می‌کنند. این‌ها فقط چند نمونۀ اسطوره‌ای و «فاخر» از میان انبوه کتاب‌های فلسفی هستند. اما اگر عملاً وقت (یا شاید تمایل به) خواندن این آثار را نداشته باشیم، چی؟ یا اصلاً اگر لحظه‌ای تند برویم و بگوییم عملاً نیازی به خواندن آن‌ها نداریم چی؟ شاید فقط به بیرون کشیدن و بررسی کردن چند ایدۀ معدود نیاز داشته باشیم. آن وقت چه باید کرد؟ اصلاً بیاییم و بگوییم بخش بیشتر میلیون‌ها صفحه متن فلسفی، اعم از عالی و متوسط و معمولی، اضافی هستند و در آن‌ها فقط تکه‌های نسبتاً کوچکی از بینش وجود دارد، چی؟ گفتن این حرف‌ها ممکن است شرم‌آور به نظر برسد، ولی فلسفه همین‌طور است. می‌توانید هزاران صفحه بخوانید و فقط به یکی دو ایده بربخورید. تازه حتی بعدش هم معلوم می‌شود که آن ایده‌ها غالباً به طرز بدی ارائه شده‌اند – شاید به این علت که فیلسوف تلاش می‌کرده با بینش خودش کنار بیاید، یا به این علت که آن بینش فلسفی در آن زمان نصف و نیمه از کار درآمده.
فلسفه، تقریباً بیشتر از هر رشتۀ دیگری، تن به کتابی مثل این می‌دهد. کتابی که در آن هزاران سال اندیشه، و همین‌طور هزاران صفحه تأمل و ژرف‌نگری، به فشرده‌ترین و تقطیرشده‌ترین شکل در می‌آید، و در قالب چند صد کلمه و حتی پس از آن، در قالب یک «اشارۀ» یک پاراگرافی جای می‌گیرد. مطمئناً ایده‌های بزرگ فلسفه فراتر از آن هستند که بشود آن‌ها را در چند کلمه خلاصه کرد. ولی هیچ ضرری ندارد که برای برجسته کردن اندیشه‌های اساسی و بیان عصارۀ مفاهیم فلسفی، به‌طور دقیق و فشرده به جنبه‌های کلیدی اشاره کنیم. به علاوه، این یک کتاب مرجع کوچک هم نیست که قرار باشد تاریخ این رشته را خلاصه کند. بلکه بیشتر، یک طرح خاص و استثنایی است – نقشه‌ای است از 100 نقطۀ تاریخی. البته این نقاط تاریخی از هم دور هستند. ولی ما مثل یک راهنمای توریستی واقعی، آموزش‌ها و راهنمایی‌هایی در اختیار خواننده قرار می‌دهیم، که چطور به آن‌ها برسد و وقتی به آن‌ها رسید، چه کار کند.
ساختار کتاب
100 اشاره یا نفوذ فلسفی، به ترتیب تاریخی تنظیم شده‌اند، به این دلیل که خُب به هر حال باید یک جوری مرتب می‌شدند. مطالعۀ تاریخ فلسفه نشان می‌دهد که در هر صورت، فلسفه از این جهت، منحصر به فرد است که از پیشروی منظم و بی‌وقفه در طول زمان سرباز می‌زند و این‌طور نیست که با گذشت زمان، به‌طور ثابت، عمق و غنای فکری بیشتری پیدا کند. در حقیقت باید گفت متفکران باستان همچنان پهلو به پهلوی پیروان اخیر خود پیش می‌روند و در واقع یک جورایی از آن‌ها بهتر هستند. با این حال، از آنجا که فلسفه تا حدودی یک فعالیت پیشرونده است، گاهی مفید است که ببینیم ایده‌ها در طول زمان چطور تحول پیدا کردند، و مباحث فلسفی طی قرن‌ها چگونه شکل گرفته‌اند و تغییر حالت داده‌اند.

ساختار جالب و ساده کتاب‌های مجموعه اچار بسیار به فهم و درک موضوعات کمک می‌کند. کتاب از سه بخش زیر تشکیل شده است:

  1. نگاه هلیکوپتری» این بخش به ایدۀ فلسفی و معمولاً به آفرینندۀ آن ایده یک نگاه کلی می‌اندازد، و شرح مختصری هم از زمینه‌ای که آن ایده در آن پدید آمد، ارائه می‌دهد.
  2. میان‌بر: این بخش به اصطلاح لباس‌های ایده را درمی‌آورد و پیرایه‌ها را کنار می‌زند تا عناصر محوری نظریه را در معرض دید بگذارد و آن را توضیح دهد.
  3. اشاره: این بخش، به صورت بسیار کوتاه و مختصر، میان‌بری است برای سر درآوردن از ایدۀ مورد نظر و اساساً به یاد سپردن آن.

پس کتاب چنین ساختاری دارد. اما از کجا باید شروع کنید؟ پیشنهاد ما این است که از کتاب مثل یک جعبۀ هدیه یا ظرف برگ‌های گل استفاده کنید. هر جا که دوست دارید بروید و ایده‌ها را مزه‌مزه کنید. اما سعی نکنید در یک نشست، خیلی زیاد مصرف کنید! این‌ها ایده‌های بزرگ و عمیقی هستند. و هر کدام‌شان سزاوار آن هستند که کمی جویده شوند.

و حال می‌رسیم به وقتی که شما حسابی فلسفه‌خوان شدید یا آشنایی با فلسفه دارید و حال می‌خواهید در مهمترین و تاثیرگذارترین فلاسفه مدرن عمیق شوید:

رویای عصر روشنگری

در بخشی از این کتاب منتشر شده در سال 2016 که با جوایز و نقدهای مثبت بسیاری از سوی نویسنده محبوب آنتونی گاتلیب نوشته شده است می‌خوانیم:

عمر فلسفة غربی اینک به دو هزار و پانصد سال رسیده است، اما بخش بزرگی از آن در دو مقطع جداگانه‌ای سپری شد که هر یک حدود 150 سال به‌طول انجامید. مقطع نخست در آتنِ سقراط، افلاطون، و ارسطو بود، یعنی از میانۀ سدۀ پنجم تا اواخر سدۀ چهارم پیش از میلاد. مقطع دوم در اروپای شمالی بود، که در پی جنگ‌های مذهبی اروپا و ظهور علم گالیله‌ای پدید آمد. دامنه‌اش از دهۀ 1630 تا آستانۀ انقلاب فرانسه در اواخر سدۀ هجدهم گسترده است. در آن چند سالِ نسبتاً اندک، دکارت، هابز، اسپینوزا، لاک، لایب‌نیتس، هیوم، روسو و ولتر – یعنی اکثر مشهورترین فیلسوفان عصر جدید – منشأ آثاری شدند. همۀ این‌ها اشخاصی متفنن یا غیرحرفه‌ای بودند: هیچ یک از اینان با دانشگاهی سروکار نداشت. در زمینۀ مفاهیم ضمنی علم جدید و دربارۀ پیامدهای بلوای دینی به کندوکاو پرداختند، و از این راه به جایی رسیدند که بسیاری از نگرش‌ها و آموزه‌های سنتی را کنار گذاشتند. از پیشرفت علم چه نتایجی برای درک ما از خودمان و برای عقایدمان دربارة خدا حاصل می‌شود؟ حکومت با چندگانگی مذهبی چگونه برخورد می‌کند؟ در واقع، حکومت برای چیست؟ چنین پرسش‌هایی همچنان برای ما باقی مانده‌اند، و از این روست که امروزه هنوز هم به دکارت، هابز، و دیگران استناد می‌شود و درباره‌شان بحث درمی‌گیرد.
دلیل این امر آن است که این فیلسوفان هنوز سخنی برای گفتن به ما دارند که به آسانی ممکن است سخن‌شان را اشتباه بفهمیم. این اندیشه در ذهن پدید می‌آید که آنان با زبان ما سخن می‌گویند و در دنیای ما زندگی می‌کنند. اما برای آن‌که منظورشان را به‌درستی بفهمیم، باید خودمان را جای آن‌ها بگذاریم. این کاری است که می‌کوشیم در این کتاب صورت پذیرد.
بذرهای نهضت روشنگری سدۀ هجدهم در سدۀ هفدهم افشانده شدند، یعنی زمانی که مردم به این اندیشه رسیدند که تاریخ وارونه است. افلاطون و ارسطو از جملة قدمایی نبودند که می‌بایست گرامی داشته شوند: قدمای ستودنی ما هستیم. فرانسیس بیکن (1626-1561) ظاهراً نخستین کسی بود که این اندیشه را متبلور ساخت. اما در میان انبوه کسانی که اندیشه‌های بیکن را بازتاب می‌دادند، بلز پاسکال (1662-1623) در نوشته‌هایش دربارۀ خلأ شاید بهتر از هر کس دیگری ثابت کرد که، بر طبق آزمایش‌های اخیر، و به‌رغم آنچه قدما گفته بودند، طبیعت به هیچ روی از خلأ بیزار نیست:
کسانی که ما آنان را قدیمی می‌نامیم به‌راستی در همۀ امور جدید بودند، و به معنی دقیق کلمه نوباوگی بشریت را تشکیل می‌دادند؛ و از آن‌جا که ما به دانش آنان تجربۀ قرن‌هایی را پیوند زده‌ایم که آن‌ها را پیموده‌اند، باید این قدمتی را که در دیگران گرامی می‌داریم در خودمان بیابیم.

ویژگی‌های مثبت این کتاب:

  1. ظاهر گالینگور و کاور وزین
  2. ترجمه بسیار روان و بی‌نظیر
  3. توضیحات کافی و باز کردن عمیق و دقیق نظریات و شناخت کامل فیلسوفان مدرن
  4. و …

خلاصه کلام این است اگر به نقطه ای رسیدید که کنجکاو شدید بیشتر بخوانید و بیشتر از این علم جذاب سود ببرید برید سراغ این کتاب، که هر سطرش حرفی است و هر حرفش نیازمند ساعت‌ها تفکر…

باری، این همه سخن گفتیم و خسته‌تان کردیم، که در نهایت بگوییم، تا فلسفه نخوانید، مفهوم زندگی را نفهمیدید. پس بروید سراغش و دنیای جدید را رصد، و درک بهتر از پیرامون ، خودتان و زندگی را مزه کنید.

مطالعه بیشتر و خرید کتاب

مطالعه بیشتر و خرید کتاب رویای عصر روشنگری-انتشارات مازیار

مطالعه بیشتر و خرید کتاب

مطالعه بیشتر و خرید کتاب آچار فلسفه-انتشارات مازیار

مطالعه بیشتر و خرید کتاب

مطالعه بیشتر و خرید کتاب سنت شکنان-انتشارات مازیار

چگونه عکس‌هار رنگی برخی کتاب‌ها را در سایت دانلود کنم؟

دسامبر 11, 2019

شناسنامه کتاب چه اطلاعاتی دارد؟

دسامبر 11, 2019

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *